Wojna w Europie w roku 1940

Podbój państw Skandynawskich: Po ataku niemieckim na Polskę nasi zachodni sojusznicy, Francja i Wielka Brytania formalnie wypowiedziały Niemcom wojnę (3.09.1939). Nie podjęły jednak praktycznie żadnych działań ofensywnych, mimo że sytuacja militarna i zaangażowanie znacznych sił niemieckich na wschodzie dawało nadzieje na zakończony sukcesem atak wojsk alianckich w Europie Zachodniej. Historycy nazywają wojnę na Zachodzie w latach 1939-40 „dziwną wojną”. Hitler, wobec biernej postawy Anglii i Francji, mając zapewniony sojusz ze Stalinem, zachęcony sukcesami na ziemiach polskich, już w październiku 1939 roku wydał swoim generałom rozkaz opracowania planu ataku na Francję i niezwłocznego wcielenia go w życie. Z trudem dał się przekonać do zaniechania natychmiastowych działań zbrojnych przeciwko Francji. Atak wojsk niemieckich na Danię i Norwegię położył w kwietniu 1940 roku kres „dziwnej wojnie” na Zachodzie. Na początku wojny Hitler traktował państwa skandynawskie jako kraje neutralne, nie planował dokonania wobec nich agresji. Okazało się jednak, że właśnie w Europie Północnej krzyżują się strategiczne wpływy niemieckie i alianckie. Niemcy uderzyli na Danię 9 kwietnia 1940 roku wykorzystując element zaskoczenia i dywersyjne działania duńskich zwolenników nazizmu. Po kilkugodzinnej walce mała armia duńska zaprzestała oporu, ponosząc niewielkie straty (16 zabitych). Zajęcie Danii dawało Niemcom gwarancję sprawowania kontroli nad cieśninami bałtyckimi. Rozpoczęte jednocześnie działania w Norwegii spotkały się jednak z bohaterskim oporem niezbyt licznego wojska norweskiego. Wojna w Norwegii przedłużała się. Napastników hitlerowskich wsparła część Norwegów pod przywództwem norweskiego faszysty Vidkunda Quislinga [‘kwislinga’] (sam Quisling i jego zwolennicy stali się synonimem zdrady). Sprzymierzeńcy wysłali do Norwegii oddziały ekspedycyjne: brytyjskie, francuskie i polskie. Była to jednakże operacja nieudana. Wprawdzie 28 maja 1940 roku sprzymierzonym udało się przejąć kontrolę nad Narwikiem, ale już 8 czerwca musieli się stamtąd ewakuować. Nie udało się również zająć portu w Trondheim. 10 czerwca 1940 roku Norwegia skapitulowała. Rząd i król Haakon VII ewakuowali się do Wielkiej Brytanii. Norwegia pod pełnym zarządem niemieckim została zamieniona w bazę wojskową. W walkach w Norwegii Niemcy ponieśli znaczne straty w ludziach i sprzęcie, ale opanowanie tego kraju pozwalało kontrolować przez port w Narwiku transporty szwedzkiej rudy żelaza, ze względów strategicznych bardzo ważnej dla przemysłu zarówno niemieckiego jak i angielskiego. Posiadanie Norwegii przez Niemców pozwalało im także sprawować kontrolę nad północnym Atlantykiem. Atak na Belgię, Holandię, Luksemburg i Francję: Wojska francuskie przygotowywały się do odparcia ataku niemieckiego za pasem umocnień zbudowanych w okresie międzywojennym na granicy francusko-niemieckiej, tzw.: Linią Maginota. 10 maja 1940 roku nad ranem wojska niemieckie przeszły do natarcia w kierunku zachodnim. Uderzenie na Francję padło nie od strony Linii Maginota, ale przez Holandię, Belgię i Luksemburg. Francuzi i ich sojusznicy nie spodziewali się ataku od tej strony – zostali zaskoczeni. Siły niemieckie liczyły 136 dywizji, 3 tys. samolotów i 2600 czołgów. Siły alianckie liczyły łącznie 142 dywizje, czyli około 4,5 mln. żołnierzy – Francuzów, Anglików, Holendrów, Belgów i Polaków (3 dywizje). Niemcy szybkimi natarciami posuwali się przez Luksemburg i Ardeny (góry), po trzech dniach marszu weszli na ziemie Francji. W dniach od 13 do 15 maja 1940 roku sforsowali Mozę. Zagony pancerne wdarły się w lukę na froncie kierując się w stronę Saint Quentin i Abbeville, a następnie w kierunku kanału La Manche. W tym samym czasie druga część wojsk niemieckich pod dowództwem gen. Fedora von Bocka, prowadziła walki w Belgii i Holandii (w Holandii działała V kolumna, która opanowała ważne punkty strategiczne – mosty, węzły kolejowe itp.). 14 maja 1940 roku armia Królestwa Holandii skapitulowała. Gdy 19 maja 1940 roku oddziały niemieckie dotarły do Amiens [amię], miejsce nieudolnego, nie panującego nad sytuacją francuskiego gen. Gamelin [gamelę] zajął gen. Weygand [wejgan]. Mianowanie naczelnym wodzem generała owianego legendą I wojny światowej nie mogło już jednak zmienić położenia Francji. 21 maja 1940 roku wojska niemieckie dotarły nad kanał La Manche. W rejonie Dunkierki odcięte zostały znaczne siły brytyjsko-francuskie, a 27 maja 1940 roku armia belgijska skapitulowała (ok. 500 tys. żołnierzy belgijskich wraz z królem Leopoldem III dostało się do niewoli niemieckiej). 4 czerwca 1940 roku bitwa o Flandrię zakończyła się całkowitym zwycięstwem Niemców (do dziś jednak nie wyjaśniona pozostaje decyzja Hitlera o powstrzymaniu natarcia niemieckiego na jedyny jeszcze wolny port w Dunkierce. W dniach od 26 maja do 3 czerwca ewakuowało się tą drogą do Anglii ogółem 346 tys. żołnierzy alianckich). 10 czerwca 1940 roku do wojny z Francją przystąpiły Włochy, co oznaczało powstanie nowego frontu w Alpach. Niemcy, pozostający jeszcze w odwodach na granicy francusko-niemieckiej, przeszli do ataku – padła Linia Maginota. Sytuacja Francji była beznadziejna. 14 czerwca 1940 roku wojska Wermachtu wkroczyły do Paryża, który poddał się bez walki. 22 czerwca 1940 roku, z inicjatywy nowego premiera rządu francuskiego, Filipa Petaina [petę] podpisane zostało zawieszenie broni z Niemcami (w historycznym wagonie w lasku Compiegne – miejscu podpisania zawieszenia broni w 1918 roku), a dwa dni później w Włochami. Działania wojenne ustały we Francji 25 czerwca 1940 roku. Układ podpisany w lasku Compiegne zawierał warunki bezwarunkowej kapitulacji Francji: Alzacja i Lotaryngia zostały włączone do Niemiec, część Sabaudii do Włoch, natomiast Francja została podzielona na dwie strefy: okupowaną, obejmującą całą Francję północną i środkową po Loarę oraz całe wybrzeże atlantyckie do granicy hiszpańskiej, i nie okupowaną południową część kraju, gdzie 12 lipca 1940 roku marszałek Petain proklamował powstanie Państwa Francuskiego. Siedzibą rządu miało być odtąd miasto Vichy. Rząd ten jednakże podjął ścisłe współdziałanie z Niemcami. Część Francuzów nie pogodziła się jednak z klęską. Na ich czele stanął gen. Charles de Gaulle [szarl de gol], który zawarł porozumienie z rządem Wielkiej Brytanii. Utworzył on Komitet Wolnej Francji. Wezwał on wszystkich Francuzów do walki z Niemcami aż do pełnego wyzwolenia ojczyzny. Bitwa o Anglię: Hitler, kontrolując w początkach 1940 roku znaczną część Europy, zamierzał w przyszłości skolonizować ziemie Białorusi, Ukrainy i wschodnie tereny Polski. By osiągnąć ten cel, musiał ustalić podstawy stosunków z Wielką Brytanią. 19 lipca 1940 roku Hitler w czasie wystąpienia w Reichstagu przedstawił cele polityki niemieckiej licząc na odpowiedź ze strony rządu brytyjskiego. Niebawem rząd w Londynie dał jednoznacznie do zrozumienia, że żadne ustępstwa angielskie wobec Niemiec (sprawa podziału stref wpływów: w Europie – III Rzesza, w koloniach – Wielka Brytania) nie są możliwe. Jednocześnie rząd brytyjski postawił Niemcom warunek przywrócenia granic z przed 1937 roku, co było niemiłym zaskoczeniem dla Hitlera. W celu dalszej realizacji wizji niemieckiej Europy, Hitler postanowił rozstrzygnąć problem brytyjski drogą militarną. Jeszcze przed wystąpieniem w Reichstagu, Hitler nakazał szczegółowo opracować plan inwazji na Wielką Brytanię – plan „Seelo:we” (Lew Morski). Plan ten zakładał inwazje wojsk niemieckich na Wyspy Brytyjskie, którą miały poprzedzić zniszczenie obrony przeciwlotniczej Anglii przez zmasowany atak lotnictwa niemieckiego, oraz w drugim etapie naloty bombowe na wielkie miasta, które miały sterroryzować ludność cywilną. Dyrektywą z 1 sierpnia 1940 roku, Hitler nakazał podjęcie działań lotniczych i morskich przeciwko Wielkiej Brytanii, a 2 sierpnia marszałek lotnictwa Hermann Goering, podpisał plan działań przeciwko Anglii pod kryptonimem „Alder” (Orzeł). 8 sierpnia 1940 roku rozpoczęła się, trwająca trzy miesiące, największa w II Wojnie Światowej, bitwa powietrzna. Blisko 1,6 tys. samolotów niemieckich otrzymało zadanie zniszczenia 900 maszyn alianckich oraz lotnisk na południu kraju. W walkach o Wielką Brytanię obok Anglików uczestniczyli także polscy lotnicy dywizjonów 302 i 303, wykazując się bohaterstwem i wysokim kunsztem bojowym. Anglicy dobrze przygotowali się do walki. Wzdłuż wybrzeży rozmieszczono obronę przeciwlotniczą, wykorzystano najnowsze osiągnięcie techniki – radar, który wcześnie lokalizował nieprzyjacielskie samoloty. Odpowiednio została przygotowana artyleria przeciwlotnicza, oraz przeszkolono ludność cywilną. W zaciętych walkach obie strony ponosiły znaczne straty w sprzęcie i ludziach. Oba państwa starały się je szybko uzupełnić. Warto zauważyć, że Anglicy otrzymywali wtedy pomoc amerykańską w dostawach surowców i uzbrojenia. We wrześniu rozpoczęły się zmasowane naloty Luftwaffe na Londyn i inne miasta. Niemcy liczyli, że sterroryzowana ludność cywilna zmusi rząd brytyjski do kapitulacji. Najcięższe walki toczyły się 15 września 1940 roku, kiedy to 500 samolotów Luftwaffe zaatakowało Londyn. Naloty nie przynosiły jednakże Niemcom spodziewanych rezultatów. Jednocześnie w walkach wrześniowych 1940 roku zarysowała się wyraźna dysproporcja sił w kierunku strony brytyjskiej. Wkrótce okazało się ostatecznie, że wojna powietrzna o Wielką Brytanię po stronie niemieckiej nie powiodła się, a więc musiały zostać przerwane przygotowania do desantu wojsk lądowych. Po 6 października 1940 roku, lotnictwo niemieckie zrezygnowało ze zmasowanych nalotów na Anglię, ograniczając się do uciążliwych dla ludności cywilnej nocnych nalotów na miasta, które nie mogły już zmienić wyniku tej batalii. Niektórzy historycy uważają, że Hitler właściwie nie myślał poważnie o walce z Anglią, a podjęcie działań lotniczych miało być tylko chwytem propagandowym i manifestacją siły w ewentualnych rozmowach pokojowych prowadzonych z Wielką Brytanią. Przegrana bitwa o Anglię stała się początkiem końca dominacji Niemiec w Europie, mimo że na całkowitą przegraną III Rzeszy przyszło jeszcze czekać przez pięć długich lat.

Nie ma podobnych artykułów

Author: admin Filled under: Historia