Wiersze Cypriana Kamila Norwida
“Bema pamięci żałobny rapsod“ Rapsod jest utworem poetyckim o podniosłym stylu, sławiący najczęściej wielkiego bohatera. Wiersz ten powstał w 1851 roku, kilka miesięcy po zgonie generała Józefa Bema, i jego pamięci poświęcony jest utwór. Józef Bem był bohaterem powstania listopadowego, walczył również we Francji i Portugalii, w czasie Wiosny Ludów bił się w obronie Wiednia oraz na Węgrzech. Swą drogę żołnierską zakończył w służbie tureckiej. Dla Norwida generał Bem był symbolem najwyższych wartości moralnych i cnót wojskowych. W wierszu Norwid przedstawia wizję pogrzebu Bema, stylizowaną w sposób antyczny (wawrzyny, pancerz zamiast munduru, miecz zamiast szabli), mogący kojarzyć się również z dawnym pogrzebem słowiańskim. Obrzędowi grzebania zwłok towarzyszą liczne lamenty i łkania, co może stanowić dowód szacunku i przywiązania, jakim cieszył się zmarły. Ludzie uczestniczący w pogrzebie zdają się potwierdzać, iż pamięć o zmarłym nigdy nie zgaśnie, idee za które walczył zawsze będą żywe i aktualne. Widoczne liczne symbole nasuwają szereg skojarzeń z ważnymi dla Polski wydarzeniami np. zwycięstwo Jana III Sobieskiego pod Wiedniem. W utworze pojawia się druga, głębsza warstwa. Pogrzebowy korowód to bojownicy o wolność, to ludzie, którzy zdobędą “ujęte snem groby“ spowodują, że “mury Jerycha porozwalają się jak kłody“, czyli osiągną wielki cel. Tym celem może być wolność, sprawiedliwość, czyli to o co walczył generał Józef Bem. Wiersz nie jest dokończony. Wykropkowany wers i słowa “dalej – dalej…“ oznaczają, że pochód trwać będzie aż do zwycięstwa. “Fortepian Szopena“ Fortepian Szopena jest wyrazem hołdu poety dla wielkiego kompozytora i pianisty. Powstał on na przełomie 1863 i 1864 roku. Inspiracją do napisania tego wiersza było, po nieudanym zamachu na carskiego namiestnika, wyrzucenie na bruk z pałacu Andrzeja Zamoyskiego licznych rodzinnych pamiątek w tym fortepianu jego siostry, Izabeli Barcińskiej, na którym kiedyś grywał Szopen. Norwid osobiście znał Szopena. Był świadkiem jego choroby i śmierci. I dlatego pierwsze, powtarzające się w wierszu słowa można zrozumieć dosłownie . Norwid stworzył wizerunek genialnego artysty. Obraz ten potrzebny był mu do snucia rozważań na temat istoty sztuki i aktu tworzenia. Znaczenie muzyki Szopena w wierszu jest kilkakrotnie podkreślane . Przywodzi ona podmiotowi lirycznemu cały łańcuch skojarzeń. Ich istotą jest doskonałość i pełnia. Wśród elementów o jakich wspomina wiersz jest lira Orfeusza i dłuto Pigmaliona, czyli przedmioty używane przez wspaniałych wręcz genialnych artystów. Oprócz elementów tradycji antycznej i chrześcijańskiej jakie niosła muzyka Szopena, dochodzą pierwiastki narodowe, polskie . Pozwala to umieścić Szopena wśród wybitnych twórców takich jak Fidiasz, Dawid, Ajschylos. I właśnie tu poeta wyraża swój pogląd na temat sztuki. Sztuka jest dopełnieniem porządku świata, stała się ofiarą tępej, brutalnej siły. Wielkość muzyki Szopena rodzi strach i nienawiść u tych, którzy chcieli zatrzymać świat w rozwoju . Tak często dzieje się z wielką ideą, doskonałością, która jest najpierw odrzucana i poniewierana, aby kiedyś odrodzić się i zatryumfować. Norwid zawarł tutaj również swoje przekonanie o niezrozumiałości przez współczesnych tego, co sam tworzy. Uważa jednak, że przyjdą takie czasy, w których inne pokolenia sięgną po zapomniane już dzieła, gdyż docenią wartość sztuki. Zagadnienia do omówienia W jakim stopniu możemy określić C. K. Norwida mianem romantyka? Określ relację: poeta – świat w poezji C. K. Norwida. Z czego wynika niezrozumienie artysty przez współczesnych? Niezwykłe jednostki w utworach C. K. Norwida.
Leave a Reply