Streszczenia lektur szkolnych

Polska pod okupacją Niemiecką i Radziecką podczas II Wojny Światowej

„IV rozbiór Polski” & Ustalenie granicy niemiecko-radzieckiej (28.09.1939): 23 sierpnia 1939 roku, po wymianie depesz pomiędzy Hitlerem a Stalinem do Moskwy przybył minister spraw zagranicznych III Rzeszy Ribbentrop. Tego samego dnia doszło do podpisania niemiecko-radzieckiego układu o nieagresji (układ Ribbentrop-Mołotow). Do układu był dołączony tajny protokół, w którym ustalono strefy wpływów w Europie Środkowej obu totalitarnych reżimów. Punkt 2 tego protokołu mówił: „W razie przeobrażeń terytorialnych i politycznych w okręgach należących do państwa polskiego, strefy wpływów Niemiec i ZSRR zostaną rozgraniczone w przybliżeniu wzdłuż linii rzek Narew, Wisła, San. Kwestia tego, czy pożądane jest w interesie obu stron zachowanie niepodległego państwa polskiego oraz kwestia granic takiego państwa zostanie rozwiązana definitywnie dopiero w ciągu dalszego rozwoju wydarzeń politycznych” Kiedy broniła się jeszcze Warszawa, walczył Hel i inne punkty oporu w Polsce, do Moskwy ponownie przybył minister spraw zagranicznych III Rzeszy, Ribbentrop. 28 września 1939 roku, podpisano nowy dokument – Układ o przyjaźni i granicach pomiędzy ZSRR a III Rzeszą. Ostatecznie w dokumencie tym stwierdzono, że granicę pomiędzy Niemcami a Związkiem Radzieckim stanowić będzie linia rzek: Pisy, Narwi, Bugu i Sanu. Ponieważ Stalin zrezygnował z zajęcia ziem polskich pomiędzy Wisłą a Bugiem, w zamian dokument rozszerzał strefę wpływów radzieckich na obszar Litwy. Oba mocarstwa zapowiadały też współdziałanie w zwalczaniu polskiej konspiracji. Obszar RP Polskiej liczący w 1939 roku 390 tys. km2, został podzielony pomiędzy ZSRR a III Rzeszę w ten sposób, że ZSRR zajął blisko 200 tys. km2 zamieszkanych przez około 13 mln osób (38,2 % ludności Polski), a III Rzesza około 188 tys. km2 z 22 mln mieszkańców (61,7 % ludności Polski). Oprócz tych dwóch państw, tereny Polski zajęły jeszcze Litwa (8,3 tys. km2 – 0,5 mln ludzi) oraz Słowacja (0,7 tys. km2 – 35 tys. ludzi). Nowa administracja okupowanych terenów: A) Administracja niemiecka: Ziemie polskie zajęte przez wojska niemieckie miały różny status. Na mocy specjalnego dekretu z 8 października 1939 roku bezpośrednio do Rzeszy Niemieckiej włączono województwa: pomorskie, poznańskie, śląskie, większość łódzkiego z łodzią, część warszawskiego oraz skrawki krakowskiego i kieleckiego. Z pozostałych ziem polskich, na mocy dekretu z 12 października 1939 roku, utworzono Generalne Gubernatorstwo, które podzielono na cztery dystrykty: krakowski, radomski, lubelski i warszawski. Siedzibą generalnego gubernatora Hansa Franka został Kraków. Ziemie GG były traktowane jako zaplecze ekonomiczne i źródło darmowej siły roboczej dla wielkich Niemiec. B) Administracja radziecka: Na terenach które od września 1939 roku wchodziły w skład państwa polskiego, władze bolszewickie rozpoczęły kampanię wyborczą pod hasłami przyłączenia tych terenów do SRR Białorusi i Ukrainy. 22 października 1939 roku odbyły się „wybory”, a wyłonione w nich lokalne zgromadzenia ludowe niebawem ogłosiły decyzje o wejściu w skład Radzieckiej Ukrainy (27.10) oraz Radzieckiej Białorusi (29.10). Wszyscy mieszkańcy ziem polskich wcielonych do ZSRR, otrzymali obywatelstwo radzieckie, a co za tym idzie konieczność odbywania służby wojskowej w Armii Czerwonej. Oprócz tego władze radzieckie skonfiskowały duże majątki ziemskie, natomiast fabryki i banki uległy nacjonalizacji. Polityka okupantów w latach 1939 – 1941: A) Polityka niemiecka: Zastosowano teorię Hitlera iż tylko naród którego inteligencja kierownicza zostanie zniszczona, da się zepchnąć do rzędu niewolników. Działania Niemców były podejmowane w atmosferze wszechogarniającego terroru. Wszystko to miało służyć zastraszeniu Polaków i zniechęceniu ich do jakiejkolwiek działalności spiskowej i niepodległościowej. Akcje Niemców były celowe i przemyślane. Władze niemieckie przystąpiły do akcji „politycznego oczyszczania terenu” na podstawie spisów patriotów polskich, sporządzonych przez V Kolumnę jeszcze przed wybuchem wojny. Dlatego też w pierwszej kolejności likwidowaniu byli intelektualiści, duchowni, wojskowi i urzędnicy państwowi jako ludzie którzy mogli kierować ewentualnym oporem i walką (np.: Akcja A-B). Niemiecki Generalny Plan Wschodni (Generalplan Ost) zakładał że Polacy, którzy przeżyją, mieli być przesiedleni na tereny Białorusi i Ukrainy, gdzie mieli się wtopić w masę miejscowej ludności. Około 25 % Polaków miało być zgładzonych. Na terenach włączonych do Niemiec, polityka hitlerowska zmierzała do natychmiastowej germanizacji, toteż wprowadzono tu niemiecką listę narodowościową tzw. „Volkliste”, która miała zapewnić Rzeszy pozyskanie tzw. wartościowej rasowo części społeczeństwa polskiego. Dzieliła ona ludność na następujące grupy: I – Niemcy aktywni politycznie w okresie międzywojennym, II – Ludność przyznająca się do narodowości niemieckiej, III – Polacy pochodzenia niemieckiego i zdatni do zniemczenia ze względów rasowych, IV – Polacy aktywnie walczący z Niemcami, ale uznani za „wartościowych rasowo”. Przy silnym nacisku administracyjno-policyjnym zdołano wciągnąć na nią ponad 2 mln Polaków. Pozostali mieli być wysiedleni do Generalnego Gubernatorstwa lub deportowani na roboty przymusowe do Niemiec. Szacuje się, że w latach 1939-41 z ziem wcielonych do Niemiec przesiedlono ok. 800 tys. Polaków. Niemcy powszechnie stosowali łapanki uliczne, w wyniku których w głąb Niemiec lub do powstających obozów koncentracyjnych trafiało wielu Polaków. Polacy mieli być jedynie niewolnikami posłusznie wykonującymi rozkazy Niemców. Nie mieli prawa do własnej kultury, przeszłości, tradycji. Na terenach wcielonych do Niemiec, Polacy zostali pozbawieni średnich i wyższych szkół polskich, polskiej prasy, księgarń. Likwidacji uległy polskie muzea, biblioteki i kina. Bezcenne zbiory polskiej kultury zostały bezpowrotnie wywiezione w głąb Niemiec. W Generalnym Gubernatorstwie pozostawiono język polski. Polacy pełnili także określone funkcje w niektórych instytucjach, w policji oraz na niższych szczeblach administracji, mimo to jednak Niemcy sprawowali ścisły nadzór nad wszelkimi przejawami życia Polaków. Obozy koncentracyjne na ziemiach polskich zbudowane przez niemieckiego okupanta, podlegały szefowi SS Heinrichowi Himmlerowi, stojącemu na czele Głównego Urzędu Bezpieczeństwa Rzeszy. Hitlerowcy opracowali reżim obozowy, który miał na celu nie tylko wyniszczenie społeczeństwa polskiego, ale także dostarczenie darmowej i niewolniczej siły roboczej. B) Polityka radziecka: W imię walki klasowej i konieczności zbudowania państwa dyktatury proletariatu władze radzieckie podjęły kroki wymierzone przeciwko polskim urzędnikom, intelektualistom, księżom, ludziom którzy mogli w jakikolwiek sposób zagrażać władzy „robotników i chłopów” – nastąpiły aresztowania i deportacje do obozów pracy i gułagów. Policja polityczna NKWD współpracując z niemieckim gestapo tropiła Polaków podejmujących jakiekolwiek prace konspiracyjne. Oblicza się, że w latach 1939-41 z ziem polskich w głąb ZSRR zesłano w drodze przymusowych deportacji połączonych z konfiskatą mienia i majątku nieruchomego (ziemi, domów) ok. 1,5 mln obywateli polskich. Trafili oni do gułagów na dalekiej północy, do Kazachstanu i innych regionów ZSRR. Polacy, jako element niepewny klasowo, byli traktowani jak niewolnicy. Tragiczny los dotknął także polskich oficerów, policjantów i innych funkcjonariuszy służb mundurowych. Prawie 20 tys. oficerów zostało zgromadzonych w trzech obozach jenieckich – Kozielsku, Starobielsku i Ostraszkowie. Do wiosny 1940 roku prawie wszyscy jeńcy zostali wymordowani przez NKWD. Dopiero odkrycie przez Niemców masowych grobów koło Katynia, ukazało wstrząsającą prawdę i ujawniło światu zbrodnie radzieckie. Polacy żyjący pod okupacją radziecką również znaleźli się w bardzo trudnych warunkach. Zagarnięto im majątki ziemskie, fabryki, warsztaty pracy, zawieszono emerytury. Wszędzie brakowało żywności. Podobnie jak inni obywatele państwa radzieckiego Polacy – przymusowi obywatele ZSRR – zostali pociągnięci do obowiązkowej służby wojskowej. Nad wszystkim rozciągnięto ścisły nadzór policyjny. Władze natychmiast przystąpiły do walki z wszelkimi przejawami polskości – polskie nazwy ulic, miejscowości, nazwiska, witryny sklepowe zmieniono na ukraińskie, białoruskie i rosyjskie. Polskie instytucje kulturalne – kina, biblioteki, muzea – zamknięto. Zniknęły polskie książki i prasa. Ateistyczne władze radzieckie podjęły walkę z Kościołami – prześladowano duchownych, zamykano kościoły, synagogi, zbory protestanckie. Miejsca kultu zamieniano przeważnie na magazyny.

Nie ma podobnych artykułów