Barok w Polsce

W kulturze polskiej wyróżniamy:
wczesny barok (prebarok) obejmujący lata 1580-1620: schyłek panowania Stefana Batorego (1576-1586) i większa część panowania Zygmunta III Wazy (1587-1632); jest to czas poszukiwań i zróżnicowania kierunków poezji; w 1581 roku (jeszcze za życia Kochanowskiego) umiera Mikołaj Sęp-Szarzyński, którego twórczość świadczy o zetknięciu się z estetyką i problematyką baroku; inspiracje trydenckie zaważyły na odnowieniu tradycji średniowiecznych (np. “żywoty świętych” P. Skargi); w 1612 roku umiera Piotr Skarga; w 1618 roku ukazuje się drukiem przekład utworu włoskiego poety Torquata Tassa “Gofred abo Jeruzalem wyzwolona”, dzieło bratanka mistrza z Czarnolasu, Piotra Kochanowskiego (zmarł w 1620 roku).
pełny barok 1620-1670: rozwija się proza a z nią romans; “Merkuriusz Polski” zapoczątkowuje dzieje prasy polskiej; na dworze króla Władysława IV powstaje i utrzymuje się teatr; w połowie wieku następuje kryzys będący wynikiem wojen toczonych w latach 1648-1660, które zachwiały podstawami państwa i osłabiły pozycję międzynarodową Polski, dochodzi do walk bratobójczych (rokosz Lubomirskiego). Wszystkie te okoliczności nadały barokowi polskiemu cech “kultury sarmackiej”, której szczytowy rozkwit nastąpił w drugiej połowie XVII wieku, zwłaszcza w czasach panowania Jana III Sobieskiego (1647-1696).
późny barok obejmujący lata 1670-1730: okres zamykający polski barok to tzw. “czasy saskie” (nazwa od panowania Augusta II Mocnego i Augusta III z saskiej dynastii Wettynów). Jest to epoka kryzysu i zamierania dawnych wzorów i instytucji, a także powstawania nowych idei (tu szczególnie ciekawa postawa i twórczość króla Stanisława Leszczyńskiego, panującego w latach 1704-1710 i powtórnie w latach 1733-1734, piszącego zaś i czynem urzeczywistniającego swe myśli głównie wtedy, gdy rządził Lotaryngią) oraz nowych wzorów estetycznych, jak np. rokoko za Augusta III. zmierzch baroku przypada mniej więcej na lata trzydzieste XVIII wieku, jednak żywotność tego prądu widoczna jest przez całe stulecie. po roku 1700, gdy zmarli najwybitniejsi poeci, doszło do ogólnego obniżenia rangi i społecznej funkcji literatury, natomiast rozwinął się społeczny popyt na publicystykę. Z tego nurtu zrodzą się początki ruchu oświeceniowego w latach trzydziestych XVIII wieku.

Nie ma podobnych artykułów

Author: admin Filled under: Epoki literackie

Leave a Reply