Powstanie państwa polskiego

Na ziemiach polskich na przełomie IX/X w. zamieszkiwały różne plemiona słowiańskie , które tam przybyły w dobie Wędrówki Ludów. Pierwszą organizacją przedpaństwową było państwo Wiślan , które zostało pokonane przez p. Wielkomorawskie , które to z kolei uległo Węgrom i dziedzictwo po p. Wielkomorawskim zostało przejęte przez władców czeskich.Historycy przypuszczają ,że w I połowie X w.Małopolska jak i Śląsk mogły znajdować się we władaniu monarchów czeskich. Najważniejsze plemiona , które zamieszkiwały ziemie polskie to Wiślanie, Pomorzanie, Mazowszanie, plemiona Śląskie i prawdopodobnie Polanie. Wśród historyków trwały jednak spory, ponieważ plemię Polan wyłoniło się niespodziewanie. Nie wspomina o nim geograf Bawarski, natomiast Samsonowicz sugeruje, że mogła być to drużyna niewiadomego pochodzenia, która obięła władzę nad plemionami zamieszkującymi rejony Gniezna, Kruszwicy, Gopła. W tym czasie społeczności plemion słowiańskich prowadziły osiadły tryb życia, gdzie podstawą zorganizowania społecznego była tzw. Wielka Rodzina , w skład której wchodziły rodziny małe , a więc ojciec patriarcha i dorośli synowie z żonami i wnukami. Taka wspólnota prowadziła własną gospodarkę , poprzez uprawę , hodowlę. Po śmierci patriarchy rozpadała się na wielkie rodziny. Obszar zamieszkiwany przez grupę rodzinną nazywano polem , a jednostką nadrzędną było opole. Opola łączyły się w terytoria plemienne. Każde opole posiadało centralne miejsce tzw. czoło opolne , które przeważnie znajdowało się o 1 dzień pieszej wędrówki od granic opola. Tam mógł znajdować się również gród , aczkol wiek budowano inne grody. Tam też odbywał się wiec złożony ze wszystkich doro słych mężczyzn. Wiec posiadał władzę sądowniczą , czyli rozstrzygał spory , mógł podejmować uchwały dotyczące wszystkich. Na wiecu wybierano wodza - naczelnika ,na wypadek wyprawy zbrojnej. Możemy mówić o wiecu opolnym i plemiennym.Decyzje na wiecu zapadały drogą konsensusu tzn. jak ktoś nie zgadzał się z decyzją wiecu to obijano go kijami , gdy nadal trwał w swej opozycji to palono mu chatę. Najwięcej do powiedzenia na wiecu mieli przedstawiciele silnych i możnych rodów, spośród których wybierano księcia , który przyjmował obowiązki obrony terytorium plemiennego , urządzał wyprawy na sąsiednie terytoria , miał władzę sądzenia , karania i ściągania danin i posług. Instrumentem władzy księcia była drużyna rozlokowana po grodach , które były również ośrodkami administracji i ściągania danin.Oczywiście całą władzę wykonywano w imieniu księcia. Pierwszym historycznym władcą był MIESZKO I ( 960-992 ). Mieszko był kolejnym władcą z dynastii Polan . Państwo Mieszka jak i jego następców miało charakter patrymonialny tzn. że władca uważany był za właściciela zarządzanej ziemi i z tego tytułu należały mu się daniny oraz posługi i moc sądzenia i karania. Zobowiązany on był do obrony swego terytorium ale po śmierci państwo dzielone było zgodnie z regułą: tyle podziałów ile dziedziców. Ziemie władcy uważane były za własność rodu i poza ród ta ziemia nie mogła wyjść. Podstawą terytorialną państwa Mieszkowego były początkowo Wielkopolska i Mazowsze. Jeśli chodzi o społeczeństwo to główną grupą ludności byli wolni kmiecie. Wpływową grupą byli możnowładcy , czyli posiadacze wielkich stad bydła , a także ci , którzy uczestniczyli w daninach i posługach jakie wpływały do grodów na rzecz księcia. Dwór Mieszka i jego następców miał charakter objazdowy , zaś f. dworskie i osobiste posługi przy księciu były łączone z f. państwowymi. Najważniejszym urzędnikiem po księciu był wojewoda, natomiast władzę księcia w terenie reprezentowali panowie grodowi zwani kasztelanami.Można jeszcze zwrócić uwagę , że na podgrodziach osiedlali się kupcy i rzemieślnicy , którzy korzystali z ochrony prawnej księcia , ale mogli pracować na zapotrzebowanie załogi grodu. POLITYKA MIESZKA I Czechów z Wieletami łączyło przymierze , co powodowało , że Mieszko nie mógł prowadzić ekspansji na północ w kierunku Pomorza. By rozbić to przymierze Mieszko zdecydował się na zawarcie sojuszu z Czechami co wiązało się z małżeństwem Mieszka z córką władcy czeskiego oraz koniecznością przyjęcia chrztu. Przyjęcie chrztu z kolei ( 966 r.) włączało państwo Mieszka do Europy Zachodniej , ale wiązało się to z koniecznością uznania zwierzchnictwa cesarskiego. Mieszko złożył hołd cesarzowi , zobowiązał się do płacenia trybutu. Do Polski został wysłany biskup misyjny Jordan. Dalej wypadki potoczyły się w ten sposób , że jeden z margrabiów niemiec. Hodon usiłował zapobiec ekspansji Mieszka na tereny Pomorza i doszło do bitwy pod CEDYNIˇ ( 972 r.) W bitwie tej zwyciężył Mieszko i w tym samym roku zajął Pomorze , ale został wezwany na sąd carski , gdzie cesarz zarządził wydania od Mieszka jego syna na zakładnika. Po śmierci Dobrawy w 977 r. nastąpiło pogorszenie stosunków polsko-czeskich.Obaj władcy wdali się w rozgrywki między książętami szczepowymi , gdzie chodziło o koronę niemiecką. Mieszko poparł wtedy jednego z pretendentów , którzy przegrali.W odweci zwycięski rywal OTTON II ( syn Ottona I ) w 979r. wyprawił się na Polskę. Wyprawa nie była do końca udana, ale układ, który ją skończył przewidywał , że Mieszko poślubi ODę córkę Teodoryka margrabiego marchii północnej. Otton II nie panował zbyt długo. Zmarł w 983 r. zaś jego następcą formalnie w wyniku wojny domowej został nieletni Otton III. W tym czasie Mieszko prowadził bardzo zręczną grę polityczną , a mianowicie o ile Czesi popierali kandydaturę księcia Bawarii do korony królewskiej , o tyle Mieszko w porę wycofał się z poparcia Henryka i przeszedł na stronę Ottona. Zyskał dzięki temu poparcie i posiłki niemieckie , za pomocą których odzyskał z rąk Czeskich Śląsk i Małopolskę. Uprzednio w 981 r. Mieszko przyłączył do Polski GRODY CZERWIńSKIE ( wszystkie daty są tu raczej umowne ). W tym czasie król niemiecki miał poważny kłopot , bo w 983 r. na płn-wschodnich terenach trwało wielkie powstanie Słowian Połabskich i Mieszko był jedynym chrześcijańskim sojusznikiem przeciw owym Słowianom. ROLA CHRZTU W POLITYCE MIESZKA I I DALSZE KONSEKWENCJE KULTUROWE. - Była to pierwsza integracja Polski ze strukturami zachodnimi : cesarstwem oraz papiestwem. - Dostęp do zachodnich wzorców kulturowych i cywilizacyjnych ( między innymi sztuka czytania i pisania , dostęp do literatury ). - Chrzest doprowadził do integracji światopoglądowej zarówno społeczeństwa jak i elit państwowych. - Razem z chrześcijaństwem przyszła do Polski sztuka wznoszenia budowli kamiennych. - Doszła nowa legitymizacja władzy. W roku 990 w skład patrymonium Mieszkowego wchodziły także takie dzielnice jak: Pomorze , Wielkopolska , Małopolska , Mazowsze , Śląsk , a więc w kształcie terytorialnym był to zakres obecnego terytorium Polski. W 991 r.Mieszko wystawił dokument o nazwie “ Dagome Iudex“ , gdzie oddawałswoje ziemie pod opiekę papieża , a jednocześnie papieżowi polecał swoją żonę Odę i dwóch synów: Mieszka i Lamberta. W dokumencie nie wymieniono Małopolski ani Bolesława.

0 comments Author: admin Filled under: Historia

Powstanie niepodległej Polski

Kwestia niepodległej Polski była postanowiona ale utworzenie państwa było trudne. Podział na trzy państwa.Różny okres wyzwolenia.W każdym zaborze różne ośrodki władzy.Dlatego proces ten zajmował dużo czasu. Najwcześniej ziemie zaboru austriackiego.Zaczęły się walki o granicę w galicji między Polską a Ukrainą.Ukraińcy chcieli ten obszar włączyć do siebie.1 litopada 1918 ukraińcy zajmują Lwów.Proklamują utworzenie Ukraińskiej Republiki Ludowej.Niezgadzają się Polacy.Po trzech tygodniach walk Polacy wypierają Ukraińców.Walczących polaków wspierają odziały z galicji zachodniej w tym młodzież. Najpóźniej wyzwolił się zabór Pruski.27 grudnia 1918 wybócha powstanie Wielkopolskie (spontanicznie)Zaczęło się gdy Paderewski zatrzymał się w Poznańiu w drodze dw W-wy. Ogromna radość Polaków.Niemcy zrywają polskie flagi co wywołuje oburzenie polaków i dochodzi do walk dowództwo objął generał Józef Muśnicki-Dowbor.Wyzwolono całą Wielkopolskę.Niemcy byli zaskoczeni.Miały kłopoty(wojna św)więc nie mogły interweniować. 16 luty w Trewirze Francja wymusiła na Niemczeh zawieszenie broni. Ustalono linię demarkacyjną między Wielkopolską a resztą ziem zaboru pruskiego. Różnice polityczne powodowały że karzdy zabór tworzył własne ośrodki władzy. W Austrii powstała Polska Komisja Likwidacyjna, 22 X 1918 z Wincentym Witosem na czele: PSL Piast,PPND,NDecja.Powstaje też Rada Narodowa księstwa cieszyńskiego. W Prusach powstaje Naczelna Rada Ludowa, 10 XI 1918 z Wojciechem Korfantym. Rosja-wnajostrzejsze spory.Dmowski kontra Piłsudski.Brak porozumienia.Wykorzystała to Rada Regencyjna-prawo do reprezentowania polaków.7 X ogłasza manifest:niepodległość Polski.Lewicowcy zdecydowali się utworzyć własny ośrodek władzy:Tymczasowy Rząd Republiki Polskiej w Lublinie.Premier-Ignacy Daszyński.Partie:PPSD,PPS,PSL Wyzwolenie, Polska Organizacja Wojskowa.Wydają manifest:-polska będzie republiką-radykalna reforma rolna -upaństwowienie kluczowych działów gospodarki-szeroka polityka społeczna-demokratyzacja życia politycznego.Duży radykalizm jest wpływem rewolucji rosyjskiej-chciano odwrócić uwagę narodu od idei rewolucji. Komitet Narodowy Polski w Paryżu,Rada Delegatów Robotniczych. Kwestia niepodległości okazała się ważniejsza niż sporu.W tym czasie 10 list 1918wraca o Warszawy Piłsudski.Rada Regencyjna przekazuje mu dowództwo nad armią,rozwiązuje się i daje mu swoje uprawnienia.Tak samo rząd lubelski.Piłsudzki powołuje nowy rząd. premierem zostaje Jędrzej Moraczewski.22 listopada 1918 ogłasza manifest:-reforma rolna -nacjonalizacja niektórych gałęzi przemysłu(uzależniona od zgody sejmu).Wydaje też dekrety o 8godz dniu pracy,ubezpieczeniach robotnika na wypadek choroby.22 list dekret regulujący ustrój państwa:-polska jest republiką-najważniejszą władzę w polsce sprawuje Piłsudski jako tymczsowy naczelnik państwa i mianuje rząd który jest przed nim odpowiedzialny-władza wykonawcza to rząd i naczelnik. Rząd Moraczewskiego w załozeniu miał być dla całej polski.Nieuznały go jednak Navzelna Rada Ludowa i Komitet w Paryżu. Pozucja Piłsudzkiego w Polsce była silna ale w europie słaba bo był postrzegańy jako człowiek centrum.Dmowski miał lepiej.konflikt między Piłs i Dmows, wiele ich różniło ale łączył ich patriotyzm i działanie dla dobra kraju.To wystarczyło aby się porozumieli.Mieli dwie Różne wizje polski.1.Koncepcja federacyjna-jagielońska Piłsudskiego.Uważał ze polska powinna stworzyć federacje z Litwą,Białorusią i Ukrainą. Polskawielonarodościowa, nastawiona na wschód przeciw Rosji.2. Dmowski-koncepcja interkorporacyjna-piastowska.Włączyć ziemię opartę o ludność polską.Państwo jednolite narodowościowo.Zwraca się na zachód przeciwko Niemcom. 17 stycznia 1919 nowy rząd koalicyjny.Premierem zostaje Ignacy Paderewski.Jest to pierwszy rząd polski,uznany przez wszystkich.26 stycznia wybory do sejmu.Wygrali ND.Układ sił jednak układał się równo,po 1/3:lewica,prawica,centrum. Pierwszym krokiem sejmu była Mała Konstytucja,20 lutego 1919 .Regulowała podstawy, -władza ustawodawcza>sejm 1 izbowy-władza wykonawcza>naczelnik państwa Józef Piłsudski -rząd podlega sejmowi. Wielki udział Piłsudskiego w odzyskaniu niepodległośći i tworzenia państwa-autorytet którego brakowało.

0 comments Author: admin Filled under: Historia

Księstwo Warszawskie

Zwycięstwo Napoleona nad Prusami i wkroczenie Francuzów do Wielkopolski spowodowało w listopadzie 1806 wybuch powstania przeciw Prusakom. Większość Wielkopolski została opanowana przez powstańców co pozwoliło Francuzow dotarcie do Warszawy. Na zajętych przez Napoleona terenach zaczęto organizować wojsko polski (30 tys.) pod dow. Poniato- wskiego. Z ziem II i III zaboru pruskiego utworzono K.W. z królem saskim fryderykiem Augustem jako władcą. To jednak nie zadowoliło Polaków, chcieli restauracji państwa polskiego. Napoleon mieł w K. duże wpływy. Mimo to był to już zalążek państwa. Polacy uzyskali warunki samodzielnego rozwoju. 22 lipca 1807 w Dreźnie Napoleon nadał konstytucję wprowa- dzającą równe prawa obywatelskie, wolność osobistą, równość wobec prawa i sądu oraz wolność wyznania lecz prawa polityczne miały tylko grupy uprzywilejowane. Księstwo zorganizowano w postaci monarchii konstytucyjnej. Władca skupiał w swoim ręku władzę wyk., zaś organem doradczym była rada stanu. Ustawy zatwierdzał sejm. Wprowadzono kodeks Napoleona. 21 gr 1807 wydano dekret regulujący sprawę chłopa. Poprawiło się położenie mieszczan. Armia liczyła do 60 tys.

0 comments Author: admin Filled under: Historia

Powstanie legionów

Po upadku powst. kościószkowskiego Henryk Dąbrowski udał się do Paryża by przedstawić Dyrektoriatowi projekt powst. Legionów. Ten odsyła go do Bonapartego. Po podpisaniu konwencji 9 sty. 1797 przystąpił do formowania wojsk polskich przy tworzonym wtedy państwie Lombardii. żołnierze rekrutowali się często spośród emigrantów oraz jeńców wojennych niewoli francuskiej (chłopi). Do lata 1797 armia liczyła 7 tys. żołnierzy. Józef Wybicki. Dąbrowski zastrzegł sobie prawo swobodnego powrotu do Polski w razie potrzeby. Straty w Legionach pod Magnano i Trebbią (wojna z Austrią) Znaczenie: nie wyzwolili Polski, wzrost świadomości narodowej.

0 comments Author: admin Filled under: Historia

Potop szwedzki z II połowy XVII wieku

Na przyczyny ataku Szwedów na złożył się w wyjątkowy wzrost ekspansywności Szwecji po wojnie 30 letniej z lat 1618-1648. Pozatym Szwecja obawiała się wzrostu Rosji na Bałtykiem, co mogło nastąpić w skutek wojny polsko-rosyjskiej z 1654r. Król polski już Jan Kazimierz używał obok tytułu króla polskiego tytuł króla Szwecji, czego nie aprobował król szwedzki. Z kolei magnateria polska przyjmowała zdradziecką postawę deklarując swoją współpracę z królem szwedzkim, chcąc umocnić swoją pozycję polityczną w Polsce. Atak wojsk szwedzkich rozpoczął się w sile 40 tys. dowodzonych przez króla Karola X Gustawa z dwóch kierunków: Z pomorza Zachodniego na Wielkopolskę dochodząc pod Ujście, gdzie polskie pospolite ruszenie skapitulowało. Drugi kierunek to uderzenie z Inflant na Litwę dochodząc pod Kiejdany, gdzie przywódcy szlachty Janusz i Bogusław Radziwił podpisali ugodę ze Szwedami. W ciągu kilku miesięcy Szwedzi opanowali całą Polskę, król polski schronił się w Głogówkach na Opolszczyźnie. W kraju rozpoczęła się bardzo ciężka sytuacja polityczna, Szwedzi rabowali i wywozili dzieła sztuki, nakładali różne kontrybucje, ściągali świadczenia. W tej sytuacji stopniowo zaczęły się budzić opory całej ludności polskiej, najpierw chłopów, następnie mieszczaństwa, później szlachty, rozpoczęła się walka podjazdowa-partyzancka, wkrótce wybucha ogólnokrajowe powstanie przeciwko Szwedom. W tych warunkach szlachta najpierw zawiązuje konfederację w Tyszowcach, potem w łańcucie, w grudniu 1656 ta konfederacja stała się podstawą ogólnej walki Polaków przeciwko Szwecji. W tym czasie król Jan Kazimierz wydał uniwersał, wzywający Polaków do walki. Wyjątkowym symbolem walki ze Szwedami była obrona klasztoru na Jasnej Górze. Obroną klasztoru dowodził przeor Augustyn Kordecki, a wojskami szwedzkimi generał Miller. W bitwie pod Częstochową obok uczuć patriotycznych dużą rolę odegrały nastroje religijne, walczono przecież z protestantami. Dużą rolę w walkach ze Szwedami odegrał Stefan Czarniecki, odnosił on kilka sukcesów po 1656r., największym z nich było zwycięstwo pod Warką, a wcześniej zdobycie Warszawy dwukrotnie odbijanej przez Szwedów. Król polski Jan Kazimierz złożył tzw. śluby lwowskie 1 stycznia 1656r., w nich to król zobowiązał się “… lud od wszelkich niesprawiedliwości uwolnić…”. Stopniowo poprawiała się sytuacja, niemniej znowu na Polskę spadły nieprzewidziane ciosy, w 1657r. na Polskę najeżdza książe Siedmiogrodu Rakoczy, dotarł on aż do Warszawy, spustoszył rozległe tereny polskie. Ostatecznie musiał się wycofać, w następstwie bitwy pod Międzybożem. Poza tym Prusy Książęce zamierzały współpracować z Karolem X Gustawem, w tej sytuacji Jan Kazimierz zgodził się na traktaty welawsko-bydgoskie podpisane w 1657r. Według nich Prusy Książęce uzyskały niezależność i przestały być lennem polskim, poza tym uzyskały w swoje lenno ziemię lęborsko - bytowską, miały również prawo do przemarszu swoich wojsk przez teren Pomorza Gdańskiego. W 1658r. została zawiązana koalicja antyszwedzka przez Polskę, Danię, Holandię i Austrię. W wyniku walk Szwecja musiała zgodzić się na traktat pokojowy w Oliwie. Pokój w Oliwie podpisano 3 maja 1560r. i zakończył on potop szwedzki z II połowy XVII wieku. Według niego Polska obroniła swój stan posiadania nad Bałtykiem, potwierdzono także traktaty welawsko - bydgoskie z 1657r. Jan Kazimierz zobowiązał się do nieużywania tytułu króla szwedzkiego. Szwecja uzyskała większość Inflant, a Polsce przypadły tzw. Inflanty polskie z Dynenburgiem.

0 comments Author: admin Filled under: Historia